Plan Waterman

Kaartviewer (laden kan paar seconden duren)

Plan Waterman was een groot kustuitbreidingsplan voor Zuid-Holland waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van natuurlijke processen. Het plan is in 1980 bedacht door ingenieur Ronald Waterman, die op zijn beurt weer geinspireerd was door het boek 'Building with Nature' van Honzo Svasek. Initieel bestond het plan vooral uit een nieuwe duinstrook die tegen de bestaande kustlijn aan werd geplakt, maar gaanderweg werd het plan verder uitgewerkt tot een brede nieuwe kuststrook waarin natuur, wonen en werken samenkwamen. Uitgangspunt van plan was om een veiliger kustgebied te creëeren door gebruik te maken van de natuur zelf. De mens zou hierin een voorzetje geven door bijvoorbeeld een stuk land op te spuiten, waarna de natuurkrachten zoals wind en getijdenbewegingen de vorming van land voortzetten. Hiermee zou de afkalving van de stranden door zeespiegelstijging enigszins kunnen worden tegengegaan.

Den Haag en zeewaarts bouwen
Volgens Plan Waterman zou een nieuwe strook land worden aangelegd tussen Hoek van Holland en de havenmonding van Scheveningen. Deze strook land zou ongeveer 17 kilometer lang zijn en 1,4 kilometer breed. Aan de zeekant moest een nieuwe hoge duinenrij komen, waarna in de ruimte tussen deze duinenrij en de huidige kustlijn een nieuw waterrijk landschap zou ontstaan dat geschikt was voor natuurontwikkeling en recreatie. Ter hoogte van Hoek van Holland kon het spoor worden doorgetrokken naar een klein bebouwd gebied aan de nieuw te graven havens voor pleziervaart. Bij Scheveningen werd wat ruimte gereserveerd voor een havenuitbreiding ten behoeve van de visserij. In latere versies van het plan werd met name aan de Haagse kust de oppervlakte aan stedelijke bebouwing steeds verder uitgebreid. Het gemeentelijke grondgebied was vrijwel geheel volgebouwd dus men was naarstig op zoek naar nieuwe bouwgronden. Plan Waterman leek hierin te kunnen voorzien. In 1995 presenteerde stedenbouwkundige Ashok Bhalotra een plan voor stadsuitbreidingen in de Noordzee. Op de plankaart was wel te zien dat Bhalotra was geïnsprireerd door Waterman, maar met het oorspronkelijke uitgangspunt 'Bouwen met de natuur' had zijn plan niet veel meer gemeen. In plaats van een gebied dat gevormd werd door natuurlijke krachten was dit gewoon een traditionele inpoldering. Uiteindelijk strandde ook dit plan. Met de annexatie van stukken grond van Rijswijk en Leidschendam en de daaropvolgende bouwstart van vinexwijken Ypenburg en Leidschenveen verdween de interesse in zeewaarts bouwen.

Het idee om te bouwen in zee is echter nooit helemaal verdwenen. Met de steeds schaarser wordende grond en de toenemende woningnood blijft de zee lonken. Om de paar jaar wordt kustuitbreiding in de Noordzee ter sprake gebracht in Den Haag, waarop een kort maar heftig debat volgt met als resultaat dat het plan weer naar de ijskast wordt verwezen.

Erfenis
Hoewel Plan Waterman nooit als dusdanig is gerealiseerd is het idee om te bouwen met de natuur wel blijven hangen. Diverse kustuitbreidingen in de afgelopen 30 jaar zijn volgens dit gedachtengoed gerealiseerd. Denk aan de verbreding van de duinen bij Hoek van Holland (het enige stuk van Plan Waterman dat echt van de grond kwam), natuurontwikkelingen ten zuidwesten van de Tweede Maasvlakte, de Zandmotor bij Ter Heijde, de landaanwinning bij het zuidelijke havenhoofd van IJmuiden en de verbreding van de Hondsbossche Zeewering bij Petten.


Bron kaart: Waterman, R.E. (1980), Plan Waterman.