New York

Voor liefhebbers van architectuur en hoogbouw is New York een eldorado. Sinds het einde van de 19e eeuw zijn ondernemers in de stad in de race om het hoogste gebouw van de stad en van de wereld te bouwen. Doordat deze bouwgolf al ruim een eeuw voortduurt, met uitzonderingen van een paar crises, is inmiddels een zeer interessant stadslandschap ontstaan met veel architectonische hoogtepunten (letterlijk en figuurlijk).

1. De trip start op JFK Airport. Nu de nodige uren te hebben doorgebracht bij de douane stond gelukkig een taxibusje klaar om mij en een aantal andere bezoekers naar het hotel te brengen. Op de Brooklyn Queens Expresway doemt de skyline van downtown al op.


2. Op de hoek Bowery/Houston Street krijg je een glimp van de karakteristieke torens van Midtown.


3. Hotel New Yorker staat naast Pennsylvania Station aan de 8th Avenue, en het staat op loopafstand van allerlei highlights in midtown zoals het Times Square en Empire State Building. Dit 143 meter hoge Art Deco hotel stamt uit 1930.


4. De fraaie lobby van hotel New Yorker


5. Good morning New York!


6. Het Empire State Building is sinds de oplevering een van de meest herkenbare symbolen van de stad. Tussen 1931 en 1972 was dit niet alleen het hoogste gebouw van New York, maar ook van de hele wereld. De kalkzandstenen gevel loopt door tot een hoogte van 319 meter waarna de toren wordt bekroond met een mast van nog eens 62 meter, wat resulteert in een hoogte van 381 meter. Oorspronkelijk was deze mast bedoeld als aanlegplaats voor zeppelins, maar dat bleek in de praktijk niet handig ivm de harde wind die de toren creëert.


7. Normaal gesproken staat er een lange wachtrij voor het ESB om het observatiedeck te bezoeken. 's Ochtends kan de rij nog wel meevallen.


8. Zicht op Hotel Continental (169m) en The Epic (187m). Beide kleine midrises in vergelijking met de Empire State Building.


9. Uitzicht op downtown Manhattan


10. Jersey City


11. Madison Square Park


12. Het leisuregebied rond Times Square wordt gemarkeerd door drie wolkenkrabbers met lange masten, namelijk New York Times, Conde Nast en Bank of America.


13. Uitzicht richting het noorden, met in het midden Rockefeller Center.


14. Bryant Park


15. Zicht op de 169 meter hoge 3 Park Avenue. Je zou het haast niet zeggen, maar deze toren is afkomstig van hetzelfde architectenbureau als de Empire State Building.


16. De Empire State Building vanaf Madison Square Garden.


17. Broadway richting de Flat Iron Building.


18. In de zuidwesthoek van Madison Square Park staat de 87 meter hoge Flat Iron Building. Deze toren is in 1902 gebouwd op een haast onmogelijke locatie, een kleine driehoekige kavel tussen verkeerswegen. Vanaf de voorzijde is het een enorm slanke toren, dat zo meer weg heeft van een monumentale zuil dan van een wolkenkrabber.


19. Aan Madison Square Garden staan een aantal bijzondere wolkenkrabbers. Het meest in het oog springende gebouw is de spitse Metlife Tower. Deze toren is in 1909 opgeleverd en was destijds met zijn 213 meter het hoogste gebouw op de wereld. De architect van de Metlife Tower liet ziet in het ontwerpproces inspireren door de campanile van Venetië. Aan de noordzijde (links) staat het Metlife North Building. In 1932 is men begonnen met de bouw van deze toren, met het doel om de hoogte van de Empire State Building te overtreffen. De grote depressie gooide echter roet in het eten. In 1933 stopte men op de 29e verdieping, zodat het gebouw sindsdien als een logge klomp naast de slanke Metlife Tower staat.


20. De New York Life Building met zijn karakteristieke gouden piramide.


21. Empire State Building


22. 8th Avenue met daaraan de toren van New York Times.


23. Baksteenjungle aan de 8th Avenue


24. Overal in de stad wordt geadverteerd voor het nieuwe spel Grand Theft Auto V. De meeste reclames zijn te vinden in lichtgevene billboards boven de metroingangen, maar hier op de hoek 8th Avenue / 42 Street pakt men het wat grootschaliger aan. Ironisch genoeg was uitgerekend voor dit gebouw diezelfde avond nog een schietpartij waarbij twee voorbijgangers werden geraakt door politiekogels.


25. 7th Avenue


26. 6th Avenue. Hier is in de moderne tijd wat meer gesloopt, met het gevolg dat deze straat een wat zakelijke uiterlijk heeft.


27. Gotham bestaat dus toch...


28. Feest ter ere van de onafhankelijkheidsdag van Mexico. In New York lopen inmiddels zoveel Spaanstaligen rond dat een boekje "Wat en hoe in het Spaans" geen overbodige luxe meer is.


29. Urban smokestack


30. Luxe entree van hotel Peninsula.


31. In hartje midtown, op de hoek van 5th Avenue/54th Street, is zowaar een Italiaanse palazzo te vinden. Het is een oprecht stukje renaissance dat je evengoed in een historische stad in Toscane kunt aantreffen. Het gebouw straalt een bepaalde grootsheid uit, maar tegelijkertijd ook sereniteit.


32. Nogmaals de palazzo, maar dan de statige plint.


33. De ontvangsthal van Grand Central Station.


34. Nabij de Grand Central Terminal staat de Lincoln Building uit 1930. Deze 205 meter hoge toren wordt bekroond met 5 verdiepingen hoge neo-gotische vensters. Helaas zijn de meeste daarvan inmiddels gesneuveld.


35. Park Avenue met centraal de Hensley Building en daarachter de Metlife Building.


36. Nogmaals Park Avenue


37. Er staat een grote hoeveelheid aan moderne zwarte torens op Manhattan, maar een goed afgewerkte toren van Mies van der Rohe pik je er zo tussenuit. Dit is het Seagram Building aan Park Avenue. Het gebouw stamt uit 1958 en wordt beschouwd als een mijlpaal in de architectuur. Decoratieve elementen zijn vrijwel geheel uitgebannen zodat alleen de pure constructie overbleef. De toren is een eind van de rooilijn afgehaald zodat aan de voorzijde van het gebouw een klein pleintje is ontstaan. Door deze terugsprong werd slechts een kwart van de kavel gebruikt, zodat Van der Rohe kon afwijken de gebruikelijke setbacks op Manhattan.


38. Seagram, mooi door zijn eenvoud


39. Even verder naar het noorden wordt gebouwd aan 432 Park Avenue. Deze toren wordt met zijn 426 meter net nieuwe hoogste gebouw van Manhattan. Er gaat nog niet zoveel aandacht naar uit, maar zodra hij verder boven de omliggende bebouwing uit stijgt dan zal de toren vast wat meer in de picture komen te staan.


40. New York Bus


41. Lexington Avenue met daaraan de Chryslerbuilding.


42. Rijk versierde art deco plint aan Lexington Avenue


43. De Chryslerbuilding is een van de beroemdste gebouwen op Manhattan. Het gebouw werd in 1930 opgeleverd en was met zijn 319 meter het hoogste gebouw ter wereld totdat deze titel een jaar later werd overgenomen door de Empire State Building. Bijzonder element in het ontwerp is de kroon die bestaat uit zeven bogen met driehoekige ramen, met daarop een spits van 38 meter.


44. Vanaf de voorzijde aan Lexington Avenue lijkt de Chrysler Building net op een Sfinx.


45. De statige hoofdingang van de Chrysler Building


46. Doorkijkje door 53th Street met Lipstickbuilding (1986-133m) en Citicorp Center (1977-279m) op de achtergrond. Na een jarenlange trend van strakke zakelijke architectuur, was Citicorp Center de eerste wolkenkrabber op Manhattan die weer was voorzien van een karakteristieke bekroning.


47. Citicorp Center is ook ter hoogte van de plint bijzonder, het gebouw staat namelijk op drie flinke betonnen poten zodat de ruimte eronder kon worden gebruikt voor de nieuwbouw van een kerk.


48. Aan de oostzijde van Manhattan ligt Tudor City. Dit complex uit de 1932 staat bekend als de eerste hoogbouw woonbuurt op de wereld. Als een soort vooroorlogse gentrificatie werd hier een sloppenwijk opgekocht en gesloopt zodat er nieuwe woningen konden worden gerealiseerd voor de meer welgestelden. Oorspronkelijk is de buurt opgezet met veel omliggend groen, dat bijvoorbeeld werd ingericht als park en golfbaan. Tegenwoordig is alweer een deel van het groen verloren gegaan voor nieuwbouw, maar nog steeds komt het over als een rustig stukje stad.


49. Achter Tudor City staat het hoofdkwartier van de Verenigde Naties


50. 44th Street richting de Metlife Building


51. 1st Avenue


52. 100 United Nations Plaza Tower


53. 1st Avenue, iets verder naar het noorden.


54. Tussen Manhattan en Roosevelt Island is in de jaren 70 een kabelbaan gebouwd. Met een standaard metrokaartje kun je een oversteek maken naar het kleine eiland.


55.


56. De entree van Queensboro Bridge.


57. De Queensboro Bridge werd opgeleverd in 1909 en deze was destijds de grootste cantileverbrug op de wereld. De brug verbindt Manhattan met Queens. Roosevelt Island ligt op de route van de brug, maar er zijn op het eiland geen aftakkingen gemaakt. Als je het eiland als voetganger of fietser wilt bezoeken dan kun je dat via de metrolijn doen (gaat onder de East River door), of via de kabelbaan.


58. Nog een keer de kabelbaan.


59. Op het zuidelijke puntje van Roosevelt Island staat het voormalige pokkenziekenhuis. Dit gebouw is in 1950 verlaten en staat sindsdien te verpauperen. Inmiddels is het gebouw tot monument verklaard, en dus wil men voorkomen dat het gebouw verder instort. Uiteindelijk krijg je dus zo'n gekunstelde ruïne.


60. Zicht op een stukje midtown


61. Een beetje verder ingezoomd


62. Op een 18 hectare grote kavel aan de East River staat het hoofdkantoor van de Verenigde Naties. Dit kantoor is ontworpen door een groep vooraanstaande ingenieurs en architecten, waaronder Oscar Niemeyer en Le Corbusier. Ten tijde van de oplevering in 1952 was dit het eerste gebouw dat was gerealiseerd volgens de principes van de Internationale Stijl. De zakelijke bouwstijl die New York in de komende 3 decennia zal domineren. Het VN hoofdkwartier bestond uit een 152 meter hoge kantoortoren, een conferentiecentrum (glazen laagbouwdeel aan de East River) en een gebouw van de Algemene Vergadering (gebogen betonnen constructie aan de rechterkant).
Wegens gebrek aan ruimte zijn in de jaren zeventig nog een aantal extra kantoorgebouwen direct ten noorden van het complex gebouwd (rechts). Binnenkort zal het complex met een nieuw hoogbouwproject verder uitbreiden in zuidelijke richting.


63. Zicht vanuit midtown richting One World Trade Center


64. Times Square is het bekendste leisure gebied in Manhattan. Hoewel de naam doet vermoeden dat we te maken hebben met een plein, is het in de praktijk meer een enorm verkeersknooppunt tussen Broadway en 7th Avenue. In het gebied is een veelvoud aan uitgaansgelegenheden te vinden, waaronder een groot aantal theaters.


65. Times Square 's nachts


66. Een deel van Times Square is inmiddels afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Deze vrijkomende gebieden worden nu gebruikt voor bijvoorbeeld terrasjes.


67. Ook in de straten rondom Times Square is veel te doen.


68. 's Nachts is het hier vrijwel net zo licht als overdag.


69. Bryant Park is een klein parkje in het midden van midtown. Het park beslaat een oppervlak van 2 stadsblokken waarvan de helft is ingericht als grasveld met omringende terrasjes terwijl de andere helft is bestemd voor de openbare bibliotheek. Het Bryant Park wordt onderhouden door een particuliere organisatie, deze organisatie is afhankelijk van giften van particulieren en bedrijven.


70. Aan de zuidelijke wand van Bryant Park staat de zwart-gouden American Radiator Building. Dit kantoorgebouw uit 1924 is een van de eerste gebouwen in Manhattan waarbij gebruik werd gemaakt van Art Deco decoraties, al was dat nog wel in combinatie met neo-gotische decoraties. In 1998 is de toren omgebouwd tot hotel.


71. De 288 meter hoge Bank of America Tower met daarnaast de 192 meter hoge 1095 Avenue of the Americas.


72. Aan de noordzijde van Bryant Park staat de elegante Grace Building. Dit gebouw is in 1974 gebouwd door het bureau Skidmore, Owings & Merrill. Het gebouw is in zijn geheel bekleed met witte travertijn dat wordt onderbroken door een regelmatig patroon van zwarte rechthoekige vensters. Een mooi onderdeel van de Grace Building is de gladde gebogen gevel dat zich over de eerste twintig verdiepingen uitstrekt, daarna volgen nog 30 verdiepingen in een recht bovenstuk. Deze glooiing geeft het gebouw een zeer futuristisch uiterlijk.


73. De openbare bibliotheek aan 5th Avenue


74. Midden in midtown Manhatten staat het Rockefeller Center. Dit complex bestaat uit 19 gebouwen die allen gebouwd zijn tussen 1929 en 1940. Rockefeller Center is daarmee het enige grote project op Manhattan dat tot stand kwam in de grote depressie van de jaren 30. In de gebouwen en op het terrein tref je veel Art Deco kunstwerken aan. Een van de opvallendste stukken is het beeld van Atlas aan de 5th Avenue.


75. De ruimte tussen de gebouwen is ingericht voor het publiek. Even verderop ligt een verdiept terras, dat in de winter wordt gebruikt als schaatsbaantje.


76. Art Deco kunstwerk boven de hoofdingang van het GE Building


77. Centraal in het Rockefeller Center staat de 260 meter hoge GE building. Hier vanaf heb je een erg mooi uitzicht over midtown.


78. Baccarat Hotel in aanbouw (186m)


79. De in 1984 gebouwde AT&T Building is het eerste grootschalige bouwproject in New York dat gebaseerd is op postmodern gedachtengoed. Het gebouw van architect Philip Johnson was van het begin af aan al controversieel in de architectenwereld, omdat er na een lange periode van sober functionalisme weer eens gebruik werd gemaakt van decoratieve elementen. Het gebouw is ontworpen als een sterk uitvergrote tempel, bekroond met een gebroken fronton.


80. Doorkijkje naar Paramount Building op Times Square, met zijn 131 meter hoogte valt hij een beetje weg tussen de rest.


81. Hier gaat het uiteindelijk om


82. Je moet overigens wel wat moeite doen om bovenstaande foto te maken.


83. Markt op 8th Avenue


84. Hoewel de Hearst Tower niet hoogste gebouw is van 8th Avenue, is het wel een van de meest opvallende gebouwen. Het donkere spiegelglas met de witte diagonale balken verraden al dat het een ontwerp is van Norman Foster. Bijzonder aan het ontwerp is dat de wolkenkrabber is gebouwd op een 5 verdiepingen tellende Art Deco onderbouw. Deze onderbouw was al sinds de oplevering in 1928 eigendom van de Hearst Corporation.
Destijds was de onderbouw bedoeld als plint voor een wolkenkrabber, maar door de grote depressie in de jaren 30 is dat er niet meer van gekomen. In 2006 is het gebouw dan toch eindelijk opgetopt. Wel met iets anders dan oorspronkelijk bedoeld, maar het resultaat van deze samenwerking tussen oud en nieuw is erg aangenaam.


85. Aan de zuidwesthoek van Central Park is in 2004 het Time Warner Center opgeleverd. Dit complex bestaat uit een luxe winkelcentrum in de plint met daarboven twee glazen kantoortorens van 228 meter hoog. De torens worden grotendeels gebruikt door mediabedrijf Time Warner, terwijl een deel wordt verhuurd aan een hotel en een deel aan nieuwszender CNN. Deze heeft een aantal tv-studio's in gebruik in het complex.


86. Het winkelcentrum bevindt zich in de eerste drie bouwlagen van het complex. Het is vooral bedoeld voor de wat exclusievere winkels. Door een niet zo heldere indeling van de roltrappen en de winkelpanden op de bovenste twee lagen komen maar weinig bezoekers hoger dan de begane grond. Wel heb je van boven uitzicht over de Columbus Circle.


87. Midden op Manhattan ligt Central Park. Vanuit dit gebied heb je een mooi uitzicht op de hoogbouw.


88.


89. Central Park is een rotsachtig gebied. Op veel plekken wordt het groen onderbroken door steen.


90.


91. En daar is weer zo'n onvermijdelijke eekhoornfoto.. Overal in de stad waar een beetje groen te vinden is zie je grijze eekhoorns. Central Park biedt een goed leefgebied voor een grote groep, maar ook in kleinere stadsparkjes zoals City Hall Park kom je ze tegen. Wel opmerkelijk dat ze het al zo lang uithouden tussen de drukke verkeerswegen, wolkenkrabbers en hordes toeristen.


92. Op drie locaties wordt Central Park van oost naar west doorsneden door hoofdwegen. De wegen zijn meestal iets verdiept aangelegd, en op een aantal locaties worden ze overkluisd. Op deze manier kun je ongehinderd van noord naar zuid lopen door het park.


93. In het zuidelijke deel van Central Park is een deel ingericht als soort kasteeltuin. Een brede laan met standbeelden aan weerszijden komt uit op Bethesda Terrace: een symmetrisch plein met in het midden een vijver met fontein.


94. In het midden van Central Park staat Belvedere Castle. Dit kasteeltje is in 1869 gebouwd als uitzichtpunt over Central Park. Hoewel Disney destijds nog niet bestond heeft het gebouw wel een groot Disney-gehalte.


95. In Central Park kun je een roeibootje huren, maar je kunt je ook laten varen in den Venetiaanse gondel (inclusief zingende gondelier).


96. Een niet te missen attractie in Central Park is de singer/songwriter David Ippolito. De meeste straatartiesten maken meer herrie dan muziek, maar blijkbaar weet deze man mensen zelfs voor zijn concert naar het park te trekken. Elke zaterdag in de zomer staat hij met zijn gitaar aan de oevers van The Lake.


97. Aan het Central Park staan diverse luxe appartementencomplexen. Opmerkelijk genoeg is een aanzienlijk deel van de westelijke parkwand afkomstig uit de pen van één architect: Emery Roth. Het meest opvallende gebouw is de San Remo (1930) met zijn twee torentjes. Een paar honderd meter naar het noorden heeft Roth dit trucje nog eens herhaald in het vergelijkbare gebouw The Eldorado.


98. Aan de westkant van Central Park staat ook het appartementencomplex Dakota. Dit gebouw is in 1884 gebouwd voor de welgestelde inwoners van New York. Destijds bevond het pand zich in een verre uithoek van de stad, maar inmiddels staat het in de schaduw van hogere buurpanden. De meest bekende bewoner van de Dakota was John Lennon. Hij woonde hier van 1973 tot 1980. Voor de zuidelijke ingang (links) werd hij vermoord.


99. Abraham Lincoln


100. In Manhattan zijn veel historische architectuurstijlen te vinden. Maar Persische architectuur had ik er niet verwacht.


101. Op het kruispunt Broadway/Amsterdam Avenue in de wijk Upper West Side staat het voormalige hotel The Ansonia. Dit typische Beaux Arts gebouw werd in 1899 opgeleverd waarna het een kleine eeuw dienst deed als hotel. Sinds 1992 is het gebouw geschikt voor permanente bewoning.


102. Nogmaals The Ansonia. Niet alleen in uiterlijk is het een zeer excentriek gebouw, ook functioneel bevat het gebouw een aantal vreemde features zoals een lift voor vee. Het dak was blijkbaar ingericht als plek voor urban farming.


103. Even verderop aan Broadway staat het luxe woongebouw The Dorilton. Dit gebouw is opgeleverd in 1902 en bevat net zoals The Ansonia veel excentrieke Beaux Arts ornamenten. Architectenduo Janes & Leo wilden met dit gebouw een stukje Parijs naar New York halen. Toegegeven, Parijs is ook het eerste waar ik aan dacht, maar wel Parijs aan steroiden.


104. Verdi Square


105. Een relatief nieuwe attractie op Manhattan is High Line. Dit is een oud spoorwegviaduct door de wijk Chelsea dat is omgevormd tot park met boulevard. Op sommige plekken is het oude spoortraject nog te zien.


106. Er wordt flink gebouwd langs de High Line. Niet altijd hoogbouw, maar soms wel uitdagende architectuur.


107. Uitzicht vanaf de High Line op 10th Avenue.


108. Nieuwbouw aan de 18th Street


109. 25th Street


110. Aan de Lincoln Highway staat de IAC Building van Frank Gehry (2007). Door de golvende gevel krijgt het gebouw een organisch doch sereen uiterlijk. De vensteropeningen zijn niet vast omkaderd, ze onstaan als het ware uit de glasplaten die naar het midden toe steeds minder mat worden.


111. Op en rond de locatie van de vroegere spoorwegemplacement naast Pennsylvania Station wordt momenteel gebouwd aan een nieuw centrum. Een paar van de 'kleinere torentjes' zijn al op hoogte, maar inmiddels is men gestart met het serieuze werk. In totaal zullen in dit gebied 7 torens van meer dan 250 meter verrijzen, waarvan de hoogste de Empire State Building gaat overschaduwen. Op dit moment is het nog een grote bouwput, maar de grondwerkzaamheden voor een paar torens zijn inmiddels gestart.


112. Pier 98 aan de Hudson is ingericht als museumpier waar zee-, lucht- en ruimtevaartuigen worden getoond. Grote blikvanger is het vliegdekschip Intrepid. Dit schip heeft een belangrijke rol gespeeld in de Tweede Wereldoorlog bij de strijd om de Grote Oceaan. Het is een enorm schip, maar na al dat hoogbouwgeweld lijkt het opeens zo groot niet meer.


113. Het metronet van New York ligt vrij dicht aan het oppervlak. Meestal hoef je vanaf straatniveau maar één trap naar beneden en je komt uit op het perron, en soms moet je nog een trap dieper voor een overstap. Je kunt in New York een metropas kopen die je kunt gebruiken zoals een chipknip hier. De treinen rijden erg frequent en er zijn zelfs enkele expresdiensten. Toch is het netwerk minder praktisch dan die van steden als Londen of Parijs. De meeste lijnen lopen in noord-zuid richting over Manhattan, en op de plekken waar ze elkaar kruisen is een overstap niet altijd vanzelfsprekend.


114. De metro


115. Zo'n stoere Amerikaanse truck mag natuurlijk niet ontbreken.


116. Chinatown. Met 100.000 inwoners is dit gebied haast een stad op zichzelf.


117. Chinatown


118. Ten noorden van Chinatown ligt Little Italy. Vroeger woonden hier veel mensen met Italiaanse afkomst, maar inmiddels zijn veel bewoners weg getrokken naar andere boroughs. Nu wordt het gebied steeds verder opgeslokt door Chinatown.


119. Nogmaals Chinatown. Door de aanwezigheid van hoogbouw lijkt deze Chinatown toch nog een beetje op het echte China. De rode bakstenen flat op de achtergrond heet heel toepasselijk Confucius Plaza.


120. Midden in het hoogbouwcluster van downtown Manhattan staat het charmante oude stadhuis. Het gebouw stamt uit 1812 dus het stond er al een ruime tijd voordat de eerste wolkenkrabbers werden gebouwd. Hoewel het meeste overheidswerk inmiddels wordt verricht in het ernaast gebouwde Manhattan Municipal Building, wordt het stadhuis nog steeds gebruikt voor officiële gelegenheden.


121. Rondom het stadhuis ligt het kleine City Hall Park.


122. Hoogbouw vanuit het City Hall Park. Links staat Park Row Tower, dit was met 119 meter het hoogste gebouw ter wereld tussen 1899 en 1908. Rechts staat Woolworth Building.


123. Een van de meest opvallende wolkenkrabbers in downtown Manhattan is de Woolworth Building. Dit gebouw is in 1913 opgeleverd als hoofdkantoor voor het bedrijf Woolworth. Met zijn 241 meter hoogte was het destijds het hoogste gebouw op de wereld, een titel die de toren in 1930 zou moeten afstaan aan 40 Wall Street. Door zijn volumeopbouw heeft de Woolworth Building veel weg van een kathedraal, en dat beeld wordt nog eens versterkt door de uitbundige gotische decoraties.


124. Omdat de bevoegdheden van de overheid groeiden, en al het bijkomende kantoorwerk niet langer kon worden gedaan in het oude stadhuis, werd in 1914 een nieuwe kantoortoren opgeleverd, het Manhattan Municipal Building. Met zijn 177 meter hoogte, inclusief bekroning, bood dit nieuwe stadskantoor visueel tegenwicht aan de Woolworth Building dat een jaar eerder aan de andere zijde van het City Hall Park was opgeleverd. De architect van het gebouw werd geïnspireerd door de grootse klassieke architectuurstijlen vanuit Rome. Deze inspiratie ging zo ver dat het gebouw in de plint werd voorzien van een colonnade en een triomfboog. Voetgangers en fietsers kunnen dus ongehinderd onder het gebouw door.


125. De bekroning van het Manhattan Municipal Building met daarop een 8 meter hoog standbeeld.


126. Het is dat hier gele taxi's rijden, anders waan je je zo in Rome of Parijs.


127. Twee rechtbanken aan Foley Square.


128. Gotisch rijtje in downtown Manhattan


129. One Trinity Center is in 1905 gebouwd naast de Trinity kerk in downtown Manhattan. Het bouwplan is destijds in gang gezet door de kerk om extra inkomsten te verwerven. Met zijn neogotische gevel sluit het Trinity Center naadloos aan bij bouwstijl van de kerk. Het complex bestaat eigenlijk uit twee afzonderlijke torens, die bovenin op een punt door een luchtbrug met elkaar worden verbonden.
Tien jaar later werd het Equitable Building direct achter dit complex opgeleverd (zichtbaar tussen gebouwen), dit gebouw bestond wederom uit twee parallelle schuiven. Door de grote dichtheid van gebouwen werd het gebied steeds minder toegankelijk voor zonlicht. Dit heeft ertoe geleid dat de 1916 Zoning Resolution in het leven werd geroepen. In deze resolutie werd gesteld dat hoogbouw voortaan moest worden voorzien van setbacks zodat de impact van de bouwmassas op straatniveau werd verminderd.


130. In het zuiden van downtown Manhattan staat de Standard Oil Building (26 Broadway). Dit neo-classicistische gebouw stamt uit 1924 en heeft een hoogte van 158 meter. Bijzonder aan het ontwerp is dat het de glooiing in Broadway op deze locatie volgt en daarmee wijkt het gebouw af van het gebruikelijke gridpatroon. 26 Broadway is een van de eerste wolkenkrabbers in New York waarbij de nieuwe regels voor setbacks is toegepast, in het eerstvolgende decennium zouden deze setbacks een van de belangrijkste kenmerken worden in de nog te bouwen generatie Art Deco wolkenkrabbers.


131. De Standard Oil Building is bekroond met een tempelconstructie met daarbovenop een schoorsteen. Blijkbaar werkt de schoorsteen nog steeds zoals oorspronkelijk bedoeld.


132. Luxe appartemententorens aan West Street


133. Op sommige locaties staat nog wat oude bebouwing, zoals hier het James Watson House uit 1793. Dat zorgt soms voor bizarre contrasten.


134. Oud laagbouwblok verstopt tussen de wolkenkrabbers.


135. Water Street met nogmaals de laagbouw in zijn context.


136. De canyon van Broad Street in downtown Manhattan. Tijdens de Nederlandse periode (1660) was dit de een van de belangrijkste straten van Nieuw Amsterdam, in het midden van deze straat bevond zich tevens een gracht. Tegenwoordig is hier, afgezien van de ronding in de straat, niks meer van terug te vinden.


137. The National City Bank Building aan Wall Street. Dit neo-classicistische gebouw stamt uit 1841 en is oorspronkelijk bedoeld als bankgebouw. Sinds 2003 is het gebouw in gebruik als luxe appartementencomplex.


138. De tempelgevel van de New York Stock Exchange staat vaak symbool voor Wall Street. (de vlaggen staan halfstok in het kader van de 9/11 herdenking)


139. George Washington


140. John Street


141. Vroeger stond op deze locatie aan Broadway Avenue de Singer Building, deze was met zijn 186 meter een jaar lang (1908) het hoogste gebouw ter wereld. In 1968 is de toren afgebroken, zodat het One Liberty Plaza gebouwd kon worden. Dit huidige kantoorgebouw is helaas weinig aangepast aan de omgeving.


142. Potter Building aan Park Row. Het is dan niet het hoogste gebouw aan Park Row, maar het springt wel meteen in het oog. Potter Building is een neo-klassiek torentje, gebouwd met rode bakstenen.


143. In het oosten van downtown Manhattan is in 2010 de 265 meter hoge The Beekman verrezen. De verantwoordelijke architect voor het ontwerp was Frank Gehry. Hij heeft in het verleden wel vaker geëxperimenteerd met golvende gevelplaten van roestvrij staal, en hij heeft het hier wederom toegepast in de gevel van deze wolkenkrabber. Het is een aantrekkelijk object om te fotograferen.


144. Aan de oostzijde van Manhattan liggen vier imposante bruggen. De bekendste brug is de Brooklyn Bridge. Deze brug stamt uit 1883 en was destijds de grootste hangbrug ter wereld. Met zijn 84 meter hoogte was de brug (na de 85 meter hoge toren van de Trinity church) de hoogste constructie van de stad. Pas vanaf 1890 werden in Manhattan hogere wolkenkrabbers gebouwd.


145. Zicht op downtown Manhattan


146. Plaats je auto hier en je hebt je perfecte reclame.


147. Zicht op midtown Manhattan


148. Flats in Brooklyn


149. Vlakbij de Brooklyn Bridge ligt de even imposante Manhattan Bridge uit 1909. Deze brug bestaat uit twee lagen. Bovenop ligt een autoweg, terwijl de ruimte daaronder wordt gebruikt door de metro. Voetgangers en fietsers kunnen gebruik maken van twee smalle stroken naast de metrolijn. (oordopjes waren achteraf gezien wel handig) De brug wordt veel gebruikt in films. Onderstaande compositie wordt bijvoorbeeld gebruikt in Sergio Leone's "Once Upon a Time in America".


150. Rauwe havenbebouwing onder de Manhattan Bridge


151. Zicht op downtown Manhattan


152. Het Clocktower Building in Brooklyn is een industrieel kantoorgebouw uit 1914 dat recent is omgebouwd tot luxe appartementencomplex. Het penthouse is bestaat uit de bovenste drie verdiepingen van de klokkentoren. Dit penthouse staat te koop voor een schamele 25 miljoen dollar.


153.


154.


155. Urbanity


156. Nog een keertje dan


157. East Broadway


158. Protest bij de ingang van de 9/11 memorial. Lang niet alle Amerikanen zijn van de actie gecharmeerd, want deze persoon wordt telkens aangesproken door geagiteerde voorbijgangers.


159. Amerikaanse patriotten in actie


160.


161. Parade van brandweermannen ter ere van de 9/11 herdenking.


162. Op de plek van de vroegere twintowers van het WTC is sinds 2011 een monument ingericht. Twee diepe zwarte bakken met vallend water markeren de locaties van de torens. Om deze bakken loopt een railing waarin de namen van de slachtoffers zijn gekerfd.


163. Die bakken zijn nog best diep


164. Hoe groot het monument ook is, een klein gebaar kan nog meer indruk maken.


165. Het One World Trade Center is met zijn 417 meter het hoogste gebouw van de stad. Hoewel het gebouw nog steeds in aanbouw is dit nu al de meest dominante constructie van downtown Manhattan. De hoogte is afgeleid van de hoogte van de eerdere twintowers die op deze plek stonden. Naast deze toren moeten nog drie andere (iets lagere) WTC torens verrijzen. De vierde toren is inmiddels op hoogte, maar nummers twee en drie staan in de wachtstand ivm gebrek aan huurders.


166. Uiteindelijk zal het World Trade Center bestaan uit 6 torens. WTC 7 is al in 2006 opgeleverd, WTC 1 en WTC 4 zijn inmiddels op hoogte, WTC 2 en WTC 3 staan 'on hold', en WTC 5 zal pas in de toekomst verder worden ontwikkeld op de locatie van de voormalige Deutsche Bank. Dit is WTC 3:


167. Op Manhattan wordt veel geïnvesteerd in fietsverkeer. Rondom het hele eiland is al een fietsrondweg aangelegd (met uitzondering van het terrein voor de Verenigde Naties). Ook op diverse locaties in de binnenstad is het autoverkeer verdrongen door de fiets. Toch zijn er maar weinig mensen die gebruik maken van de fiets. Het is ook haast niet te doen om van zuid naar noord te rijden op de fiets, gezien het grote aantal kruispunten en verkeerslichten.


168. Om het fietsverkeer nog verder te bevorden kun je op diverse plekken een soort OV-fiets huren. De volgende keer dat ik weer op Manhattan ben dan wil ik dat ook proberen.


169. Vanaf het meest zuidelijke puntje van Manhattan kun je gratis met de veerboot naar Staten Island. Vanaf deze boot heb je een geweldig zicht op de stad, en je komt bovendien vlakbij het Vrijheidsbeeld. Hier een stukje downtown.


170. De westzijde van downtown Manhattan is iets minder dichtbebouwd. Des te meer valt de nieuwe WTC toren op.


171.


172. De skyline van Brooklyn. Doet op zichzelf al niet onder voor enig Nederlandse stad.


173. Jersey City


174. Het Vrijheidsbeeld op Liberty Island. Dit beeld is hier in 1886 geplaatst om nieuwe immigranten vanuit Europa te verwelkomen in Amerika. Het beeld houdt in een hand een brandende toorts vast en in de andere hand een plaquette met daarop de datum van onafhankelijkheid van de Verenigde Staten (4 juli 1776).


175. De Staten Island Borough Hall staat op het noordoostelijke puntje van Staten Island. Het gebouw komt uit 1906.


176. Naast de Borough Hall ligt Stuyvesant Plaza, misschien wel de meest stedelijke straat van het Staten Island.


177. De kustwacht in actie


178.

179. Chambers Street riching het Manhattan Municipal Building

180. De rivier Hudson ligt vol oude pieren, waarvan verreweg de meeste inmiddels buiten gebruik zijn. Een aantal pieren zijn inmiddels (deels) verzwolgen door de Hudson, terwijl men andere pieren probeert te redden door er een leisure centrum op te vestigen of door de pier om te bouwen tot groen park. De oever van de Hudson is in de laatste jaren omgetoverd tot een groene oase inclusief wandelboulevard en fietspad. Het groen wordt op diverse plekken onderbroken voor vrij toegankelijke sportlocaties.
Het park wordt niet onderhouden door de overheid, dus het is in zijn geheel afhankelijk van publieke giften. Blijkbaar met veel succes, want het is een van de best aangeharkte plekken in de stad.


181. Zicht op Hoboken